Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland: De Grote Ontmoeting

Kansen voor jong artistiek talent

Moderator:

Jo Houben, Kunstenaars & Co

Interview:

Hendrik Storme, B’Rock
Tomas Bisschop, B’Rock

Panelleden:

Jerry Aerts, deSingel
Jos Houweling, Sandberginstituut
Leen Laconte, de Brakke Grond
Ann Olaerts, Vlaams Theater Instituut

B’rock is een initiatief van Hendrik Storme en Tomas Bisschop. Dit ensemble vindt achttiende-eeuwse barokmuziek met hedendaagse inzichten en nieuwe technieken opnieuw uit. Het is ontstaan uit onvrede met bestaande structuren in de muziekwereld, de bekende zichzelf herhalende, steeds maar krimpende orkesten met kleurloze, zakelijke boekingsbureaus. B’rock organiseert zichzelf op alternatieve wijze. Het orkest heeft geen artistiek leider, maar elk lid heeft een gelijkwaardige stem in de artistieke raad waardoor iedereen actief betrokken blijft. De leden nemen bovendien gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor het management op zich. Op deze manier staan de muziekstukken en hun uitvoering steeds opnieuw ter discussie en blijven de leden van B’rock zeer betrokken en gemotiveerd. Hun enthousiasme slaat over op hun publiek en leidt weer tot nieuwe uitnodigingen om op te treden.

B’rock is een voorbeeld van geslaagd ondernemerschap door jonge artiesten. Door het heft in eigen handen te nemen, hebben deze jonge musici hun plek in de muziekwereld weten te veroveren. Bovendien brengen ze op een positieve manier veranderingen teweeg in het muziekcircuit. Op welke manier kan dergelijk ondernemerschap gestimuleerd worden en wat moet er veranderen in het kunstonderwijs zodat jonge kunstenaars snel een goede startpositie verwerven? Hoe vinden zij snel een passende plaats in de professionele kunstenwereld na het behalen van hun diploma en hoe kunnen hun kansen in het buitenland worden vergroot?

Jos Houweling, hoofd van de afdeling Beeldende Kunst van het Sandberg Instituut in Amsterdam, is met twee belangrijke initiatieven gekomen om de internationale kunstmarkt voor jonge kunstenaars toegankelijk te maken: De Kunstvlaai, een internationale beurs voor non-profit organisaties in de beeldende kunst naar het idee van de bekende commerciële kunstbeurzen, en The One Minutes, een initiatief dat filmpjes van één minuut lengte verzameld over de hele wereld en internationaal tentoonstelt. Volgens Houweling moet buiten eerst naar binnen worden gehaald, voordat binnen wordt uitgenodigd om naar buiten te gaan. Met andere woorden: door verschillende buitenlandse organisaties uit te nodigen, krijgt het jonge artistieke talent een kans om een netwerk op te bouwen, en vindt daardoor makkelijker de weg naar het buitenland.

Daarnaast kan het Hoger Kunstonderwijs de aansluiting op de arbeidsmarkt vergroten door lessen ondernemerschap aan het vakkenpakket toe te voegen. Echter, ondernemerschap in kunstopleidingen “pakt niet”, aldus Rien van der Vleuten, directeur Fontys Hogeschool voor de Kunsten, Tilburg. In hun opleiding hebben kunststudenten heel andere prioriteiten zoals het uitdiepen van hun talent, waarnaast er weinig tijd over blijft voor andere zaken. Stages daarentegen brengen studenten op een positieve manier al vroeg in aanraking met de buitenwereld. De kennis die ze daar verwerven vergroot hun kans op aansluiting op de praktijk. Maar stages zijn niet in alle kunstdomeinen een optie. Bovendien is er nu eenmaal niet voldoende werk in de sector voor iedereen die aan het kunstonderwijs afstudeert.

Werkplaatsen en productiehuizen geven jong talent na de opleiding de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen. Ze zorgen ervoor dat jonge makers kunnen blijven produceren. Ze geven nieuwe kansen aan talent dat anders zou verdwijnen. Directeur van Theaterfestival Boulevard ’s-Hertogenbosch Geert Overdam heeft echter een radicale, andere visie: Werkplaatsen en productiehuizen vormen een stremming in het systeem. Ze bieden een beschermende situatie waarin het precies onmogelijk is om te groeien. Ze weerhouden kunstenaars ervan markconform te denken en ze sluiten potentiële klanten uit omdat zij de weg naar de instanties niet vinden en werkplaatsprojecten vaak onverhandelbaar zijn. Bovendien halen de jonge kunstenaars in de werkplaatsen en productiehuizen nooit het hoge kwaliteitsniveau dat in meer professionele organisaties wordt bereikt , omdat rond de werkplaatsen vaak nog een jaren 60 ideologie hangt waarin de mogelijkheid om te blijven produceren belangrijker is dan kwaliteit. Werkplaatsen en goed ondernemerschap zijn volgens hem dus diametraal tegenovergesteld. Het Vlaamse en Nederlandse financieringsbeleid dient daarom herzien te worden en juist innovatieve initiatieven te ondersteunen.

Jo Houben, directeur Kunstenaars&CO en moderator van de discussie, concludeert dat er meer getalenteerde kunstenaars zijn dan dat er podia zijn. Artistieke talenten die net als de oprichters van B’rock op een bepaald moment in of na hun studie zelf gaan ondernemen, worden vaak succesvol. Jonge mensen moeten hun kansen grijpen. Artistiek talent en ondernemerschap zijn niet zulke afzonderlijke werelden als vaak wordt aangenomen. Wat gestimuleerd moet worden, is een positieve kijk op economie, geld en ondernemerschap in de kunsten.

Creativiteit en innovatie. Culturele zuurstof voor de economie