Onderstaande speech werd gegeven voor Linde van den Bosch tijdens haar afscheidsreceptie op 24 april in Breda. We publiceren deze op de CVN-blog met dank aan Linde en de Nederlandse Taalunie.

Breda, 24 april 2012

Bij mijn eerste optreden voor de Taalunie las ik een fabel voor van Toon Tellegen. Vandaag, bij mijn laatste optreden voor de Taalunie, wil ik graag met diezelfde fabel afsluiten. Niet omdat er ondertussen niets gebeurd is, maar juist omdat er in korte tijd veel is gebeurd.

In sprookjes en fabels kan er van alles dat in de dagelijkse werkelijkheid onmogelijk is. Met de snelheid van de wind vliegen brieven de wereld over om de volgende dag op de deurmat van de geadresseerde te belanden. Maar hier hebben we toch met iets bijzonders te maken. In dit geval heeft de werkelijkheid de fabel ingehaald. De snelheid van de wind is niets vergeleken met de snelheid van de nieuwe media. In luttele seconden worden onze boodschappen via de techniek de wereld in geblazen. We hoeven niet meer bang te zijn dat niemand ons terugschrijft. Via Facebook bereiken we al onze vrienden in een oogwenk. Met twitter houden we onze tientallen, honderden, soms zelfs duizenden volgers continu op de hoogte van al ons wel en wee. Overigens zou de secretarisvogel uit de fabel met twitter wel uit de voeten kunnen. JA, een even eenvoudig als helder antwoord in slechts twee tekens. En net als wij allemaal is ook de secretarisvogel er een van het ongeduldige soort. Als we niet binnen een uur een reactie hebben op een sms’je sturen we er prompt een achteraan. ...

Door Charlotte Rommes

Op 27 september werd op de Nederlandse Ambassade in Brussel aan Lieke Marsman (1990) de Debuutprijs “Het Liegend Konijn” 2011 overhandigd. Marsman ontving de prijs als bekroning van haar dit jaar verschenen debuutbundel Wat ik mijzelf graag voorhoud. Naast het dichten is Lieke masterstudente Wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam.

De Debuutprijs is een samenwerkingsverband tussen Vlaams-Nederlands Huis deBuren en Het Liegend Konijn, tijdschrift voor hedendaagse Nederlandstalige poëzie. Vlaams Minister van Jeugd Pascal Smet overhandigde de prijs. Een overzicht van het gehele programma van de uitreiking vindt u hier. Een fotoserie van de uitreiking vindt u op de website van Het Liegend Konijn. Een videoverslag van de prijsuitreiking, gemaakt door Vlaams-Nederlands Huis deBuren, vindt u onderaan deze pagina.

Het programma rond de overhandiging

Een avond gevuld met poëzie is misschien niet alledaags, maar daarom zeker niet minder belangrijk. Dat is de gedachte die bleef hangen na afloop van de uitreiking van de Debuutprijs “Het Liegend Konijn” aan Lieke Marsman. Want poëzie; is dat nuttig? Of weerbaar? “Nee”, luidde het antwoord van spreker Jozef Deleu, die sinds 2003 in z’n eentje de redactie van tijdschrift Het Liegend Konijn voert. Hij is er juist blij om dat poëzie niets van dat alles is. Het is een tegenhanger voor dingen zoals snelheid en gemak, die ons dagelijks leven voor een groot deel bepalen. Het geeft aanleiding om eens te gaan zitten, de tijd te nemen, te reflecteren en nieuwe invalshoeken te vinden. Dat poëzie niet ‘hapklaar’ is, is daarom juist haar kracht en haar waarde.

Lieke Marsman laat zien hoe je dat doet: onalledaags kijken naar jezelf en de wereld om je heen. “… tastend, speels en beschouwend” noemt de jury het wanneer zij regels schrijft zoals:

Je ogen zijn rood, omdat
iemand heeft gezegd dat je ogen zo blauw zijn en
dat heeft je geraakt.

(Uit het gedicht ‘Vasthoudendheid’)

Na afloop van het programma stelde ik Lieke een paar vragen.

Het mini-interview

Liekes debuutbundel bevat veel beschrijvingen van jeugdherinneringen. Ik vraag haar of ze verwacht dat de volgende fase in haar leven net zo inspirerend zal zijn als haar jeugd de afgelopen tijd geweest is?

De herinneringen aan vroeger zullen blijven komen, zo vertelt Lieke. En tegelijkertijd was het afgelopen jaar een drukke, zelfs turbulente tijd. Dat zal haar ongetwijfeld concrete nieuwe ideeën opleveren. Over een tijdje, want alle indrukken moeten eerst bezinken en daarvoor is rust nodig. Dat is best een opgave voor iemand die het moeilijk vindt om ‘nee’ te zeggen, zo legt ze uit.

Liekes gedichten zijn vaak verhalend. Ik vraag haar of ze van plan is om ook proza te schrijven?

Lieke vertelt dat ze op dit moment bezig is om de juiste vorm voor proza te ontwikkelen. Onlangs publiceerde ze voor het eerst een verhaal in het online tijdschrift hard//hoofd, met de titel ‘Mimicri / Mommy cries’. In vergelijking met poëzie vraagt proza om tekst die minder dicht is, waarin meer ‘lucht’ zit. Ze verduidelijkt: in een gedicht heeft ieder woord z’n uitgemeten plek en betekenis, terwijl in proza juist ook ruimte is voor passages waarin eigenlijk weinig gebeurt.

Opvallend genoeg merkt Lieke dat haar poëzie tegelijkertijd juist steeds compacter wordt, ten opzichte van een aantal woordrijke gedichten in de bundel Wat ik mijzelf graag voorhoud.

Ik vraag Lieke hoe ze alle media-aandacht ervaart? Zoals bijvoorbeeld het citeren van kleine stukjes uit een gedicht, dat door haar juist als één geheel gemaakt is.

Recensenten en journalisten moeten voorbeelden kunnen geven uit haar werk door te citeren, daar heeft Lieke begrip voor. Tegelijkertijd is ze een beetje overweldigd door de  hoeveelheid media-aandacht van de laatste tijd, vooral omdat er veel aan betekenis op haar werk wordt geprojecteerd. Lieke herinnert zich nog haar eigen ervaring bij het klassikaal ontleden van andermans gedichten. Toen bekroop haar de gedachte: ‘Oh nee! Als ze dit straks maar niet met mijn werk gaan doen!’ Op zulke momenten worden in een gedicht allerlei betekenissen gezocht en gevonden die de schrijver er misschien helemaal niet inlegde, en dat is een gedachte die Lieke wel enigszins bevreemdt.

Merkt Lieke, of hoopt zij dat ze een jong publiek aanspreekt, door haar eigen jonge leeftijd?

Ze merkt geen specifieke belangstelling van jongeren, zo vertelt Lieke. Ze is ook niet op die manier met een bepaalde doelgroep bezig. Uiteindelijk bepaalt de lezer toch zelf of hij/zij een gedicht aansprekend vindt of niet, of diegene nu jong of oud is. Ze vertelt dat ze binnenkort op uitnodiging zal vertellen over haar werk aan de leerlingen van de examenklas op een middelbare school.  Het is leuk, maar ook heel spannend, vertelt ze, om straks te zien hoe de jongeren op haar werk zullen reageren.

Tot slot bedank ik Lieke voor het voorlezen uit haar eigen werk, wat eerder op de avond onderdeel was van het programma rond de uitreiking van de prijs. Ik vertel dat ik ervan heb genoten, omdat het me nog meer inzicht heeft gegeven in de manier waarop ze de gedichten geschreven heeft. Lieke vraagt me of ik dat echt meen? Of ik niet het gevoel kreeg dat ze, door voor te lezen, haar interpretatie aan me opdrong? Ik antwoord haar dat het omgekeerde waar is: haar stem gaf mij de aanleiding om eens te blijven zitten, de tijd te nemen, te reflecteren en nieuwe invalshoeken te vinden.

Videoverslag van de uitreiking Debuutprijs "Het Liegend Konijn" 2011 aan Lieke Marsman (gemaakt door Vlaams-Nederlands Huis deBuren)

Uitreiking derde Debuutprijs Het Liegend Konijn aan Lieke Marsman from deBuren on Vimeo.

Het Europa van morgen: hoe ziet dat er eigenlijk uit? Komen er meer lidstaten bij of gebeurt het omgekeerde en zal het aantal misschien wel afnemen? De afgelopen decennia is de macht van de Europese instituties steeds dieper in de haarvaten van de lidstaten gekropen. Is dat een koers die door komende generaties voortgezet zal worden? Vragen zoals deze zijn er in overvloed. Vandaar het initiatief om jaarlijks een vooraanstaande Europa watcher de State of the European Union uit te laten spreken: een collectief moment om eens na te denken over het ‘Hoe nu verder?-vraagstuk’. Dit jaar was het woord aan Geert Mak.

De Vlaamse auteur Geert Van Istendael draagt Nederland een warm hart toe. Zoveel is duidelijk na het lezen van de eerste paar bladzijden van zijn laatste boek Tot het Nederlandse volk (december 2010), waarin hij zijn zorgen uit over actuele ontwikkeling in Nederland. Wat is er gebeurd met het Nederland dat ooit, zowel binnen als buiten Europa, als gidsland gold? Hoe komt het dat ...

Naast een bron van informatie wil deze nieuwe website ook een plaats zijn voor opiniestukken en debat over kunst en cultuur in Vlaanderen en Nederland.  Vandaar ....