De strenge vorst zorgt in Nederland voor ware schaatskoorts. De schilderijen van Hendrick Avercamp (zie afbeelding) worden eventjes werkelijkheid nu jong en oud de schaatsen onderbindt en zich na afloop van een ijzige tocht over vijvers of slootjes tegoed doet aan snert of koek en zopie. De Vlamingen zijn allesbehalve immuun voor deze wintercultuur. Vlaams dagblad Het Nieuwsblad drukte vandaag een artikeltje af met de openingszin: “Terwijl het bij ons in Vlaanderen nog bijna overal verboden is om te schaatsen in de natuur, wordt er in Nederland geschaatst dat het een lieve lust is.” Het artikel citeert verschillende Vlaamse families die dit weekend de grens over trokken om plezier te maken op het ijs. 

De ijsgekte slaat echt toe nu ook in Vlaanderen het nieuws rond een eventuele Elfstedentocht op de voet gevolgd wordt. Het is deze maandagochtend bijvoorbeeld voorpaginanieuws op de website van Vlaams dagblad De Standaard. Er valt een uitgebreid verslag lezen van de laatste persconferentie van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden over de ijscondities op de route van de tocht, inclusief twitterfontein #elfstedentocht om van minuut tot minuut op de hoogte te blijven. De Standaard trakteert haar lezers meteen op een lesje in de Friese taal met de legendarische slagzinnetjes, nu nog in vraagstelling en straks hopelijk in bevestigende vorm: ‘Sil it heve?’ (‘Gaat het gebeuren?’) en ‘Giet it oan?’ (‘Gaat het door?’).

Afbeelding: de Nederlandse Elfstedentocht is ook in Vlaanderen voorpaginanieuws.

De jaren 1813, 1814, 1815  verdienen historiografisch een bijzondere aandacht voor de geschiedenis van Vlaanderen/België en van Nederland vanuit drie perspectieven, de eigen nationale geschiedenis, de gezamenlijke en de Europese geschiedenis.

De grote ‘volkerenslag’ nabij Leipzig van 16 tot 19 oktober 1813 liep uit op een beslissende nederlaag van keizer Napoleon. Het einde van de Europese oorlogen kwam in zicht. Het werd tevens een keerpunt voor de revolutionaire tijd die alle Europese landen min of meer had beroerd vanaf de jaren 1780.

Voor de geschiedenis van de Nederlanden werd het wel een zeer bijzonder keerpunt.
In het Noorden (de oude Verenigde Provinciën) kwam er op korte tijd de consensus om een nationale eenheidsstaat op te richten met prins Willem Frederik van Oranje-Nassau, zoon van de laatste Stadhouder als staatshoofd. Op 2 december 1813 trad hij aan als Koning Willem I.
In het Zuiden (de oude Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsdom Luik) begon de Franse uittocht iets later, in februari 1814. Het nationaliteits- en identiteitsbesef was er veel minder afgelijnd dan in het Noorden, maar een terugkeer naar de situatie van voor 1794 leek uitgesloten.

Een oplossing tekende zich af met inspiratie en druk vanuit Holland en vanuit de Europese grootmachten, Engeland voorop. Ze kreeg een definitieve gestalte in het Protocol van de VIII artikelen, Londen, 21 juni 1814.  Art.1 sprak van een “Réunion” (hereniging) van de Nederlanden. Het was Koning Willem I die het als staatshoofd moest waar maken in een ‘amalgame le plus parfait’.
De vereniging of hereniging werd een feit. In de slotakte van het Congres van Wenen (9 juni 1815) werden alle regelingen bekrachtigd voor de internationale erkenning van het (Verenigde) Koninkrijk der Nederlanden. Binnenlands moest een kiescollege van notabelen uit Noord en Zuid zich uitspreken over een aanpassing van de grondwet. Dit gebeurde in augustus 1815, weliswaar niet zonder contestatie van de katholieke bisschoppen, maar mits wat ”Hollandse rekenkunde” werd de nieuwe grondwet van kracht.

Hoe de staats- en natievorming in Willem I’s Koninkrijk is verlopen en na 15 jaar is misgelopen verdient in de herdenkingsjaren 2013-2015 vernieuwde aandacht, van het Europese tot het lokale niveau.

Voor Nederland werkt reeds een comité dat voor Nederland verschillende initiatieven voor het herdenkingsjaar 2013 coördineert.
De Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland pleit daarnaast voor een bredere en - waar mogelijk - comparatieve aanpak. Dit is dus een pleidooi dat zowel gericht is aan de historici-specialisten van de 19^e eeuw van alle universiteiten in Vlaanderen en Nederland als aan alle historische en heemkundige kringen in beide landen. In het geheel van historisch onderzoek en historische literatuur is de aandacht voor de jaren 1813-1839 (van de eerste plannen van ‘hereniging’ tot het scheidingsverdrag) sterk afgenomen. Onderzoek, van het academische tot het lokaal-heemkundige niveau, vertrekt steeds van nieuwe vragen in de eigen tijd. Er zijn in onze eigen tijd ongetwijfeld veel nieuwe vragen over nationale identiteit en over onze plaats in de Europese constructie. Die nieuwe vragen verdienen kritisch belicht te worden door  nieuw historisch onderzoek. Aan thema’s voor onderzoeksprojecten, voor biografieën,  voor masterscripties of voor lokale erfgoedzorg ontbreekt het niet. De gebeurtenissen van 1813 en volgende jaren reiken ons veel inspiratie aan.

Em.prof.dr. Herman Balthazar

Opeens ging de tijd snel en brak woensdag 27 april aan: de dag van de expertmeeting “Erfgoed & Publieksbereik - rond digitale toepassingen voor cultureel erfgoed”. CVN is blij om terug te kunnen kijken op een serie mooie en boeiende presentaties. De sprekers lieten alle een presentatie met slimme ideeën zien, en het resultaat was een ochtend met een grote waaier aan onderwerpen, vragen en oplossingen. Om een greep uit ...

Als vervolg op het succes van vorig jaar organiseert de Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland op woensdag 27 april a.s. een expertmeeting; dit keer rond digitaal cultureel erfgoed. Het evenement vindt plaats in de Openbare Bibliotheek Permeke, op steenworp afstand van het Antwerpse Centraal Station.

“Hoe maak je gedigitaliseerd erfgoed bereikbaar voor een groot publiek?

“Hoe dragen een crowd sourcing en mobiele apps bij aan publieksbereik?”

“Hoe ziet een bijbehorende effectieve mediastrategie eruit?”

Sprekers uit alle hoeken van de lage landen zullen deze en nog veel meer actuele vragen beantwoorden. Na een inspirerende warming up door Jan Willem Sieburgh (voormalig zakelijk directeur Rijksmuseum te Amsterdam), volgen bijdragen over een museumgame voor jongeren (Nancy Tilkin,Gallo-Romeinsmuseum & Jolien Schroyen, Universiteit Hasselt), over effectieve mediastrategie (Harry van Vliet, Hogeschool Utrecht), over mobiele smartphone apps (Johan Oomen, Instituut voor Beeld en Geluid), over crowd sourcing (Sylvie Dhaene, Museum Huis van Alijn), en over vindbaarheid in het Europese digitale museum Europeana (Olga van Oost, FARO & Geert Wissink, Instituut voor Beeld en Geluid).

De brandende vraag, die als rode draad door het programma loopt, behelst de activatie van het erfgoedpubliek: hoe zorg je er als instelling voor dat bezoekers de digitale mogelijkheden daadwerkelijk zullen gebruiken?

Het programma omvat zowel een plenair gedeelte als parallelle sessies. Met name de laatste geven u als deelnemer de gelegenheid uitgebreid stil te staan bij uw uitdagingen en vragen.

Het aantal plaatsen is beperkt dus mis deze kans niet en schrijf snel in!

Programma:

U als deelnemer staat centraal!

Het programma is op verschillende punten interactief. Zo omvat de meeting zowel een plenair gedeelte als parallelle sessies. Met name de laatste geven u als deelnemer de gelegenheid uitgebreid stil te staan bij uw uitdagingen en vragen. Daarnaast wordt het programma afgesloten met een informele lunch, die een kans biedt om met deelnemers en sprekers van gedachten te wisselen. Tot slot nodigen we u uit om voor, tijdens en na afloop van de meeting de discussie op te poken op Twitter (#cvnantwerpen). Wilt u meer weten over het gebruik van Twitter? Klik hier voor een behulpzaam instructiefilmpje.

Praktische details:

• Inschrijven

Om u in te schrijven stuurt u een e-mail met uw verzoek naar commissie@cvn.be. Belangrijk is om bij uw inschrijving aan te geven aan welke parallelsessie (1, 2 of 3) u wenst deel te nemen.

• Een kleine bijdrage

Om ook in de toekomst mooie evenementen te kunnen organiseren, vraagt CVN u bij deelname om een kleine bijdrage in de onkosten. De bijdrage voor deze expertmeeting bedraagt € 35,- (voor studenten € 25,-), over te maken op de volgende rekening:

Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland

Koloniënstraat 56, B-1000 Brussel

IBAN: BE31 4786 0438 8155

BIC: KREDBEBB

Uw inschrijving is definitief nadat wij uw betaling ontvangen hebben.

• Locatie

De expertmeeting vindt plaats in de Openbare Bibliotheek Permeke, op steenworpafstand van het Antwerpse Centraal Station. Het onthaal van de expertmeeting is aan de hoofdingang van de bibliotheek.

Voor het adres en informatie over de bereikbaarheid van de locatie klikt u hier.

Hopelijk tot ziens op 27 april!